Dygestorium a komora laminarna: różnice funkcji i kryteria doboru urządzenia do laboratorium

Na pierwszy rzut oka oba urządzenia wyglądają podobnie: zamknięta przestrzeń robocza, przeszklona frontowa szyba i system wentylacji. W rzeczywistości pełnią one zupełnie inne funkcje bezpieczeństwa. Prawidłowy dobór urządzenia ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa pracy, jakości procesów oraz zgodności z normami BHP.

Cel ochrony: użytkownik, środowisko czy próbka?

Podstawowym kryterium wyboru jest określenie, co podlega ochronie. W praktyce laboratoryjnej wyróżniamy trzy cele:

1. ochrona użytkownika (operatora)

2. ochrona środowiska pracy (laboratorium)

3. ochrona próbki lub produktu.

Dygestorium laboratoryjne

Dygestorium laboratoryjne zostało zaprojektowane w celu:

• ochrony użytkownika przed oparami chemicznymi,

• ograniczenia rozprzestrzeniania się toksycznych gazów i aerozoli,

• usuwania zanieczyszczeń z obszaru pracy poprzez system wentylacji wyciągowej.

Urządzenie działa poprzez zasysanie powietrza z pomieszczenia do wnętrza komory i odprowadzanie go do instalacji wyciągowej. Standardy bezpieczeństwa i wydajności takich urządzeń określa m.in. norma EN 14175.

Komora laminarna

Komora laminarna służy zupełnie innym zadaniom. Zapewnia wysoki poziom czystości mikrobiologicznej i cząsteczkowej w obszarze roboczym. Tu chroniona jest przede wszystkim:

• próbka,

• materiał biologiczny,

• proces technologiczny.

Powietrze przepływa przez filtry HEPA lub ULPA i tworzy jednorodny strumień laminarny, który ogranicza zanieczyszczenia pochodzące z otoczenia. Standardy w takich systemach określa m.in. ISO 14644.

W praktyce oznacza to, że komora laminarna nie chroni operatora przed substancjami niebezpiecznymi, ponieważ powietrze jest kierowane z komory w stronę użytkownika lub pomieszczenia.

Dygestorium. Do jakich prac jest przeznaczone i w jaki sposób realnie ogranicza ryzyko?

Dygestorium jest niezbędne wszędzie tam, gdzie mamy do czynienia z agresywnymi substancjami chemicznymi lub z substancjami nieznanymi. Sprawdzi się przy przelewaniu kwasów i zasad, w syntezach chemicznych, przy pracy z rozpuszczalnikami organicznymi, trawieniem próbek, a także w procesach generujących pyły chemiczne.

Dzięki odpowiedniej konstrukcji szczelin wyciągowych i aerodynamice profilu wlotowego, dygestorium zapobiega wydostawaniu się substancji niebezpiecznych nawet przy wystąpieniu turbulencji w pomieszczeniu. Przeszklone okno przednie zapewnia ochronę fizyczną: pełni funkcję tarczy przed ewentualnym rozbryzgiem cieczy lub skutkami niekontrolowanej reakcji.

Komora laminarna: do czego służy (a czego nie zastępuje)?

Komory laminarne są domeną przede wszystkim mikrobiologii, biotechnologii i przemysłu elektronicznego. Znajdują zastosowanie w posiewach mikrobiologicznych, w pracy z kulturami tkankowymi, przygotowywaniem leków recepturowych w aptekach, a także przy montażu precyzyjnej elektroniki.

Pod żadnym pozorem nie należy używać klasycznej komory laminarnej (z poziomym lub pionowym przepływem powietrza wypływającym na zewnątrz) do pracy z substancjami lotnymi, toksycznymi lub zakaźnymi. Dużym zagrożeniem jest także praca z kwasami w komorze laminarnej.

Najczęstsze błędy doboru – skąd biorą się problemy?

1. Mylenie funkcji ochronnych: zakup komory zamiast dygestorium do prac chemicznych to najgroźniejszy błąd zagrażający życiu personelu.

2. Ignorowanie bilansu powietrza: dygestorium wyrzuca ogromne ilości powietrza (nawet 1200 m³/h). Bez sprawnego nawiewu w laboratorium powstanie podciśnienie, a wydajność wyciągu drastycznie spadnie.

3. Złe materiały: wybór blatu z postformingu do kwasów spowoduje zniszczenie urządzenia po kilku miesiącach. Dygestoria POLFLEX oferują blaty z ceramiki litej lub żywic epoksydowych tam, gdzie chemia jest najsilniejsza.

Kryteria wyboru dygestorium

Wybierz dygestorium, jeśli Twój proces generuje:

• opary chemiczne i lotne związki.

• aerozole lub pyły reakcyjne.

• substancje potencjalnie niebezpieczne dla dróg oddechowych.

Pamiętaj, że dygestorium musi być częścią zintegrowanego systemu wentylacji budynku.

Jak przygotować wymagania do zapytania ofertowego na dygestorium?

Aby dobrać odpowiednie dygestorium, warto przygotować szczegółowe wymagania techniczne przed wysłaniem zapytania ofertowego.

Najważniejsze informacje obejmują:

• charakter pracy laboratoryjnej, w tym rodzaj używanych substancji, rodzaj reakcji chemicznych i potencjalne zagrożenia,

• parametry instalacji wentylacyjnej, takie jak wydajność wyciągu, rodzaj instalacji HVAC i sposób odprowadzania powietrza,

• wymiary stanowiska pracy: dostępna przestrzeń laboratoryjna, wymiary pomieszczenia,

• wymagania dotyczące bezpieczeństwa: zgodność z normą EN 14175, systemy monitorowania przepływu i alarmy bezpieczeństwa,

• wymagania eksploatacyjne (łatwość serwisowania, odporność materiałów, dostępność części zamiennych).

Dobrze przygotowane zapytanie ofertowe sprawia, że przedstawiciel POLFLEX zaproponuje rozwiązanie dopasowane do rzeczywistych potrzeb laboratorium, a nie jedynie standardowy model katalogowy.

Jak widać, dygestorium i komora laminarna pełnią w laboratorium zupełnie różne funkcje. Pierwsze z nich chroni operatora i środowisko pracy przed niebezpiecznymi oparami chemicznymi, drugie natomiast zapewnia czystość mikrobiologiczną i cząsteczkową w obszarze roboczym. Z tego względu komora laminarna nie może zastąpić dygestorium w laboratorium chemicznym, tak samo jak dygestorium nie zapewni warunków czystości wymaganych w pracy z materiałem biologicznym.

Podsumowanie (TL;DR)